Nkhani

Buku Lodziwunikira Thanzi | Thupi Lanu Lili Mu Gawo Liti?

Kodi mwasokonezeka ndi zotsatira za mayeso anu aposachedwa? Kodi mukuganiza momwe mungasinthire thanzi lanu losakwanira monga momwe dokotala wanu adalangizira? Bukuli likulongosola njira ziwiri zowunikira thanzi zomwe zimadziwika padziko lonse lapansi kuti zikuthandizeni kudziwa mulingo wanu wa thanzi.

I. Five-Tier Hdziko lapansiKugawa
Amagwiritsidwa ntchito kwambiri m'mabwalo azachipatala apadziko lonse lapansi:

1. Mkhalidwe Wabwino Kwambiri

• Zizindikiro zonse zaumoyo zomwe zili mkati mwa nthawi yabwinobwino + mphamvu zambiri
• Malangizo: Kuchita masewera olimbitsa thupi pang'onopang'ono kwa mphindi 150 pa sabata

2. Boma Labwino

• Kupweteka mutu/kusowa tulo nthawi zina + BMI yocheperako
• Chenjezo: Anthu omwe ali ndi cholesterol yokwera ya LDL ayenera kupewa matenda a mitsempha yamagazi

3. ZosakwaniraThanzi

• Kutopa kosalekeza > miyezi itatu + kuchuluka kwa nkhawa 22-25
• Chofunika Kwambiri: Kuchuluka kwa maselo oyera m'magazi kosazolowereka kumafuna kufufuzidwa kwa matenda osatha (monga, kusokonekera kwa immunoglobulin komwe kumafuna kusintha zakudya)

4. Chikhalidwe cha Matenda Asanayambe

• Kuthamanga kwa magazi/kuchuluka kwa shuga m'magazi + kuchepa kwa 20% kwa kuyenda kwa mafupa
• Ndondomeko: Kuyezetsa mtima ndi mapapo kuti muphunzire mwamakonda (tsatirani malangizo a dokotala okhudza matenda a mtima)

5. Mkhalidwe wa Matenda

• Kuwonongeka kwa ziwalo + KPS score <50 kumafuna chisamaliro cha unamwino
• Chofunika Kwambiri: Chithandizo cha magulu osiyanasiyana

II. Kuwunika kwa Magawo Anayi
Magawo anayi azaumoyo a WHO:

1. Zakuthupi

• Kuthamanga kwa magazi <140/90 mmHg (muyezo wa 2025)
• BMI 18.5-23.9

2. Zamaganizo

• Chiwerengero cha kuvutika maganizo <53
• Ziwerengero zothandizira anthu >40

3. Kusintha kwa Anthu

• Nthawi yosinthira zachilengedwe
• Kutenga nawo mbali pantchito kufika pa Giredi B

4. Malo Osungirako Ntchito

• Mayeso oyenda pansi a mphindi 6 >550 mamita
• Mphamvu yogwira yoposa miyezo ya zaka

III. Njira Yodziyesa Molondola

1. Kuwunika Koyambira

• Kusinthasintha kwa kugunda kwa mtima m'mawa wopumula <10 bpm
• Muyeso wa chiŵerengero cha m'chiuno ndi m'chiuno pamwezi (akazi ≤0.85/mwamuna ≤0.9)

2. Kuyesa Kwambiri

• Mayeso ofunikira a AFP/CEA ali ndi zaka 40
• Bwerezani mayeso a ntchito ya chithokomiro kuti muwone ngati mulingo wa TSH ndi wolakwika

3. Kuwunika Kwamphamvu

• Lowani ngati mukugona tulo tofa nato <1.5 hours
• Kudya mchere tsiku lililonse ≤5 magalamu

IV. Njira Zopititsira Patsogolo Thanzi

Mkuwa → Siliva

• 211 Njira Yodyera: Ndiwo zamasamba ziwiri + puloteni imodzi + chakudya chimodzi chofunikira (sinthani ndi nsawawa za odwala matenda ashuga)
• Kugona pakhoma kwa mphindi 5 ola lililonse

Golide → Platinamu

• Maphunziro awiri kapena atatu a kukana thupi mlungu uliwonse (okalamba amayang'ana kwambiri minofu ya mwendo/kumbuyo)
• Mulingo wowunikira wa WHODAS 2.0

Kukonza Daimondi

• Mayeso a ntchito ya mtima ndi mapapo kotala lililonse
• Khazikitsani mbiri yachipatala cha banja

Zikumbutso Zofunika:

• Kwa ana omwe akuchedwa kukula, onani miyezo ya ±2SD (sankhani masewera otsanzira a ana azaka zapakati pa 3-4)
• Kuchita masewera olimbitsa thupi pambuyo pa opaleshoni kumatsatira gulu la ASA (okalamba amawonjezera maphunziro olinganiza bwino kuti apewe kugwa)
• Chiwerengero cha kutopa kuntchito >50 chikusonyeza chenjezo la kugwira ntchito mopitirira muyeso

Kudziyesa nthawi zonse komanso kusamalira thanzi la sayansi ndikofunikira kuti mukhale ndi thanzi labwino.thanzikatundu!